VERWACHT: JAN BEUTENER | After All

Van 19 januari t/m 31 mei

VERWACHT: JAN BEUTENER | After All

Locatie: Museum MORE, Gorssel

Met een uitgebreide overzichtstentoonstelling brengt Museum MORE een ode aan het oeuvre van Jan Beutener (1932). Een kijker. Een ontdekker van dingen. Van details die hij een unieke lading geeft, van suggestieve maar altijd heldere uitsnedes of uitvergrotingen. Met gevoel voor absurdisme. En voor humor vermengd met melancholie. Alleen Beutener kan kiezen voor een paar knokige knieën die uitsteken tegen een windscherm of een zakdoekje verstopt in de naad van een fauteuil. After All toont een selectie van meer dan 70 schilderijen van Beutener. Een terugblik op 50 jaar kunstenaarschap tussen 1969-2019.

RondleidingPlan uw bezoek

Beutener is een kijker

Wanneer iets in de verschijningsvorm van mensen, dieren, planten of voorwerpen hem opvalt, ontstaat een idee als uitgangspunt voor een schilderij. Dikwijls is het speciaal het stoffelijke, materiële aspect dat hem treft, bijvoorbeeld een paar knokige knieën die uitsteken tegen een windscherm, een geschilde aardappel of een zakdoekje verstopt in de naad van een fauteuil. Het kan de manier zijn waarop een blad aan een plant hangt of het betreft de schim van een wegrennend persoon. Een bijzondere lichtval, de weerschijn van de zon op een vrucht of een merkwaardig perspectief kan evengoed de aanleiding tot een idee zijn.

Plan uw bezoek

Jan Beutener | Windscherm | 1976 | Dordrechts Museum | © Pictoright

Uitvergroten, verkleinen of herhalen

Beutener vindt zelden iets uit en is vooral een ontdekker van de dingen. In zijn realisme staat het detail dat hem opvalt centraal. Vervolgens voegt hij de elementen samen tot één beeld, rangschikt deze en reduceert net zo lang tot de juiste geladenheid bereikt wordt. Voorwaarde is dat het resultaat altijd helder is.

De manier waarop Beutener een idee uitgewerkt, hangt af van de wijze waarop hij geprikkeld wordt. Alle stijlmiddelen zijn daarbij geoorloofd: uitvergroten, verkleinen, herhalen, uitsnijden van fragmenten, desnoods het plaatsen in een vreemde context, het kan wat hem betreft allemaal. Het beeld dat hem heeft getroffen, kan uiterst eenvoudig van aard zijn of toevallig complex. Hij kent er geen symbolische of mystieke betekenis aan toe. De motieven liggen in het kleine gebied binnen de omgeving van mensen en voorwerpen om hem heen.

Plan uw bezoek

Jan Beutener | Aardappels | 1969 | Stedelijk Museum Amsterdam | © Pictoright

Kleur en lichtval als inspiratiebron

Wat Beutener met kleur wil bereiken, heeft alles te maken met zijn gevoel voor lichtval, een van zijn inspiratiebronnen. Kleur zorgt voor een verhoogde spanning in de zorgvuldig geconstrueerde voorstelling.

Kijk naar Bed uit 1978, waar het met wit doorschoten geel van de sprei het oplichten versterkt. Soms is er alléén maar licht zoals in Le Sud, 1994 of The Room uit 2015. Een staaltje van schilderkunst om iets ongrijpbaars te schilderen als licht dat niet als zodanig bestaat, maar afstraalt op iets anders.

Beutener gebruikt nooit harde of felle kleuren, maar verzonken, gedekte halftonen die als een warm en subtiel vlies over het schilderij hangen.

Jan Beutener | Bed | 1978 | Dordrechts Museum | © Pictoright

Lijf als een glooiend landschap

Na 2000 verschuift zijn smaak naar menselijke lichamen. In Liggend Naakt, uit 2010-2011 is het lijf geschilderd als een glooiend landschap. Net als bij Hot Day, 2008 waar de figuur van de zonnebader samen met de omheining en de schoorsteen min of meer de afstandelijke onderdelen vormen van een landschap.

Jan Beutener (1932) werd opgeleid aan de Rijksnormaalschool in Amsterdam. Hij was docent aan Ateliers ‘63 in Haarlem (1974-1986) en de Rijksakademie in Amsterdam (1990-1993). Het werk uit zijn beginperiode was abstract. Na een langdurige ziekte in 1965 ontstond een radicale breuk met zijn vroegere schilderijen. Vanaf 1968 nam Beutener de zichtbare werkelijkheid als uitgangspunt en schilderde hij nog uitsluitend realistisch. Zijn abstracte achtergrond duikt daarna nog in elk schilderij op, door de keuze, uitsnede en isolering van de onderwerpen, de voortdurend opduikende rechthoeken, vierkanten en schuine lijnen, de nadruk op kleurvlakken.

Jan Beutener | Liggend naakt | 2010-2011 | Atelier kunstenaar | © Pictoright

Vertellende realist pur sang

Beutener kende zichzelf goed. Juist hij, die niet zozeer was opgeleid voor schilderkunst, blijkt achteraf in zijn schilderijen een vertellende realist pur sang te zijn en de behoedzame en zorgvuldige manier van schilderen past volkomen bij hem. Hij zegt in de catalogus bij de tentoonstelling Relativerend Realisme in Het Van Abbemuseum, Eindhoven in 1972: ‘Ik kies voor het schilderij; het gegeven geeft het een maat en bepaalt de kijkrichting. Dit geeft het beeld. Het enige toevallige is de afstand die u neemt tot mijn schilderijen’.

Gastconservator is Moniek Peters in samenwerking met Jan Beutener. Bij de tentoonstelling verschijnt een rijk-geïllustreerd boek. Auteurs zijn Feico Hoekstra en Moniek Peters. Het boek wordt uitgegeven door MORE Books. Met tientallen bruiklenen uit collecties van onder andere Gemeente Den Haag, Dordrechts Museum, Staatliche Kunstsammlung, Stedelijk Museum Amsterdam, De Ateliers, Collectie G.A.L.H. Isaak, Houcine Bouchiba, Masja de Koning, Collectie Burger,  het atelier van de kunstenaar en diverse particuliere collecties.

Jan Beutener | Rijp | 2006 | Museum MORE | © Pictoright

Wilt u op de hoogte blijven van het laatste nieuws? Schrijf u nu in voor de nieuwsbrief.

Ontvang eens per kwartaal het laatste nieuws en informatie over tentoonstellingen in uw mailbox.

  • Je gegevens zijn veilig. Door het formulier te verzenden, ga je akkoord met de privacy policy.