Jan Mankes

Museum MORE heeft een van de grootste en mooiste collecties van Jan Mankes. Standaard tonen we een aantal topstukken van Mankes uit onze eigen collectie. In ons gloednieuwe Mankes-kabinet zijn nu zelfs 17 schilderijen te zien van 'Hollands meest verstilde schilder'.

Wil je alvast in de stemming komen? Beluister dan onze speciale playlist op Spotify met klassieke muziek uit de tijd van Jan Mankes.

Jan Mankes (1889-1920) is de kunstgeschiedenis ingegaan als “Hollands meest verstilde schilder”. Hij stierf jong aan tuberculose, iets dat bij heeft gedragen aan de mythevorming rondom zijn kunstenaarschap.

Jan Mankes, Grote uil op scherm, 1913, collectie Museum MORE
Jan Mankes, Portret van Annie Zernike, 1918, collectie Museum MORE
Jan Mankes, Gemberpot met chrysanten, 1916, Collectie Museum MORE
Jan Mankes , Witte haan, 1917, collectie Museum MORE
Jan Mankes, Glas met lelie, 1910, collectie Museum MORE
Jan Mankes, Zelfportret, 1915, Collectie Museum MORE

Holbein en Vermeer

Om Mankes’ persoon hing de zweem van een geniale kluizenaar met een ‘afkeer van luidruchtigheid’. Vast staat wel dat zijn zachte, ingehouden werk ook latere kunstenaars zoals Dick Ket en Wim Schuhmacher inspireerde. Mankes zelf werd beïnvloed door kunsttradities van voorgaande generaties. Als jongen liep hij elke zondag van Delft naar Den Haag om in het Mauritshuis Holbein, Vermeer en Vlaamse primitieven te bekijken, zo gaat het verhaal.

Jan Mankes, Bomenrij, 1915, collectie Museum MORE

Dromerig en haast sprookjesachtig

Tot aan zijn huwelijk met Annie Zernike, de eerste vrouwelijke dominee in Nederland, woonde Mankes bij zijn ouders. Zij waren inmiddels verhuisd naar het Friese platteland. Daar kon hij opgaan in zijn grote liefde voor de natuur. Hij schilderde buiten, maakte vogelstudies en stillevens. Dieren tekende hij net zo vaak ‘tot hij ze vanbinnen kon dromen’.

De uil uit het beroemde schilderij ‘Grote uil op scherm’ uit 1913 woonde bij de familie Mankes in huis. De vogel was opgestuurd door de mecenas van de kunstenaar. Mankes schreef later: “Het is net een verschijning uit een sprookje, iets koninklijk teers, iets waar je nooit aan zou willen raken, ja hij is voor mij door die zilveren borst totaal volmaakt geworden”. Sprookjesachtig en teer zijn inderdaad rake typeringen voor Mankes magnifieke oeuvre.

Ontdek een eeuw modern realisme in Nederland