Aan 't water

Verwacht
23.03.24 - 08.09.24
Header kleur aan t water

Dit voorjaar en deze zomer brengt Museum MORE een ode aan ons water. Samen met gastconservator Boudewijn Bakker organiseert MORE een tentoonstelling rondom dit thema. Met ongeveer vijftig schilderijen, tekeningen en prenten uit de afgelopen 120 jaar voert Aan ’t Water je langs zowel de aantrekkelijke als de omineuze aspecten van water in Nederland. Te zien in de Tuinzaal van Museum MORE van 23 maart t/m 8 september 2024

Tegelijk met de tentoonstelling publiceert Uitgeverij Thoth het boek Aan ’t water: 100 watergedichten en 100 watergezichten.

Dorian Hiethaar Vijvertje bij de kolk 1990 collectie Museum MORE Pictoright
Dorian Hiethaar, Vijvertje bij de kolk, 1990, collectie Museum MORE ©Pictoright
Marian Plug De zee XV 2023 particuliere collectie Amsterdam
Marian Plug, De zee XV, 2013, particuliere collectie Amsterdam ©Pictoright
Christiaan Kuitwaard Strand 2018 Blandijne Prop Visscher courtesy Frank Welkenhuysen
Christiaan Kuitwaard, Strand, 2018, Blandijne Prop-Visscher, courtesy Frank Welkenhuysen

Welvaart en waterwolf

Half Nederland ligt aan het water, omlijnd door meer dan 500 kilometer kust en de zee met haar brede armen. Maar ook in het binnenland is het water nooit ver weg: grote en kleine rivieren, kanalen, grachten, meren en vijvers. Het water voedt en verbindt, het brengt welvaart en plezier. Maar tegelijkertijd was hier eeuwenlang de vrees voor de ‘Waterwolf’. Tegenwoordig is door de groeiende zorg om milieu en klimaat het water zelfs bijna dagelijks in het nieuws.

Het Nederlandse water heeft vele gezichten, en ook elke kunstenaar heeft erop zijn of haar eigen blik. Deze tentoonstelling laat zien hoe verschillend die blik kan zijn, zelfs binnen één eeuw en binnen de grenzen van de figuratieve traditie. En het geeft een indruk van de rijkdom aan stijlen en opvattingen die elk op hun eigen manier recht doen aan de geziene werkelijkheid.

Co Breman, De IJssel, 1908, particuliere collectie, voorheen Mark Smit Kunsthandel, Ommen
Toon van den Muysenberg, Nieuwe Amstelbrug, 1962, collectie Amsterdams Stadsarchief

De moderne stad

Na 1900 werd de schilderkunst gedomineerd door spraakmakende en soms luidruchtige ‘ismen’. Iedere kunstenaar moest zich op een eigen manier tot die ismen verhouden. De waterschilders konden kiezen tussen het impressionisme en het expressionisme, het luminisme of de realistische traditie. Ook het kubisme en De Stijl waren niet weg te denken uit het artistieke universum.

Tussen 1920 en 1940 omarmden veel kunstenaars het ideaal van de Nieuwe Zakelijkheid met zijn nadruk op de moderne stad met zijn havens en grachten. Soms kozen ze met opzet een eenvoudige beeldtaal die ook een ongeoefend oog zou aanspreken. Daarnaast zijn er nog de ‘intimisten’, kunstenaars die het geheim achter de zichtbare dingen weerspiegeld zien in het alledaagse en onaanzienlijke.

Rivier, stroom achterwaarts. Steen, word weer vuur. Lucht om mij heen, word lichaam dat mij draagt en troost. Geheugen, val uiteen.

- Anna Enquist - fragment uit Als water ben ik uitgestort

Jeanne Bieruma Oosting Vissen 1967 Rijksmuseum schenking mevr E Kotting Menko Amsterdam
Jeanne Bieruma Oosting, Vissen, 1967, Rijksmuseum, schenking mevr E Kotting Menko, Amsterdam
Ferdinand Erfmann Liggende baadsters 1952 Bonnefanten Museum Maastricht
Ferdinand Erfmann, 1952 ©fotografie Peter Cox, collectie Bonnefanten
Wim Oepts Gracht 1932 collectie Museum MORE
Wim Oepts, Gracht, 1932, collectie Museum MORE

Poëtische ode

Water is steeds in beweging en oneindig verscheiden van sfeer, vorm en kleur. Het bepaalt het aanzien van stad en land: de kust, de polders, de bruggen en veren, om maar te zwijgen van mens, dier en plant. Geen wonder dat niet alleen beeldend kunstenaars maar ook dichters in het Hollandse water steeds opnieuw hun inspiratie vonden. Ook van die gedeelde fascinatie laat Aan ‘t water iets zien en horen.

Fragment uit Zomerwater:

"Er ligt een ondiepe gracht in mij verzonken

met kleurloos water waarin elke gedachte

een spiegeling kan zijn. Soms denk ik dat ikzelf

dit water ben.

- Maria Barnas

Jan Toorop, Zee, 1899, Kröller-Müller Museum Otterlo, verworven met steun van Vereniging Rembrandt
Marian Plug, Vijver, 2003, Museum De Lakenhal, Leiden ©Pictoright

Kunstenaars

In de tentoonstelling is werk te zien van:

Herman Berserik, Jeanne Bieruma Oosting, Wim Bosma, Co Breman, Victor de Buth, Henk Chabot, Elsbeth Cochius, Theo van Doesburg, Rein Dool, Rein Draijer, Siemen Dijkstra, Ferdinand Erfmann, Edgar Fernhout, Marinus Fuit, Julie de Graag, Berend Groen, Niels Hamel, Johan van Hell, Dorian Hiethaar, Theo van Hoytema, Eduard Karsen, Christiaan Kuitwaard, Louis van der Linden, Jan Mankes, Sal Meijer, Toon van de Muysenberg, Kasper Niehuis, Dirk Nijland, Wim Oepts, Bert Osinga, Marian Plug, Joanna Quispel, Louis Schrikkel, Wim Schuhmacher, Jan Sluijters, Dirk Smorenberg, Renie Spoelstra, Theo Stiphout, Maurice Sys, Jan Toorop, Emo Verkerk, Dirk Wiggers, Piet van Wijngaerdt en Christine van Zeegen.